Tugra Türkmenistanyň Bilim ministrligi
Makalalar bölüminden yza gaýtmak
Bi­lim, ylym, in­no­wa­si­ýa­lar — dur­nuk­ly ösü­şiň bin­ýa­dy

Bi­lim, ylym, in­no­wa­si­ýa­lar — dur­nuk­ly ösü­şiň bin­ýa­dy

16 Sentýabr, 2026 Makalalar
19

Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­myz ta­ra­pyn­dan esas­lan­dy­ry­lan döw­let­li­li­giň syn­maz sü­tün­le­ri­ni ber­kid­ýän hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­miz mil­li bi­lim öz­gert­me­le­ri­ni üstünlikli durmuşa geçirýär. Häzirki ajaýyp döwürde ylym-bilim has-da ösdürilýär. Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň Ar­ka­dag şä­he­rin­dä­ki Ru­hy­ýet köş­gün­de ge­çen umu­my okuw sa­pa­gy­nyň my­sa­lyn­da hem muňa göz ýe­tir­mek bol­ýar. Şu nuk­daý­na­zar­dan, in­no­wa­sion teh­no­lo­gi­ýa­la­ry dö­ret­mä­ge ukyp­ly, ýo­ka­ry de­re­je­li ýaş hü­när­men­le­ri taý­ýar­la­mak, ýaş­la­ryň in­tel­lek­tual aý­ra­tyn­lyk­la­ry­ny, ze­hin-ba­şar­nyk­la­ry­ny, aň-bi­lim, ylym, me­de­ni­ýet we beý­le­ki ukyp­la­ry­ny ýur­du­my­zyň yk­dy­sa­dy­ýe­ti­ni ös­dür­mek üçin do­ly we dog­ry ulan­mak, ola­ry hal­ky­my­zyň hal-ýag­da­ýy­ny go­wu­lan­dyr­ma­ga gönükdirilen iş bi­len üp­jün et­mek döw­let sy­ýa­sa­ty­nyň wa­jyp ugur­la­ry­nyň bi­ri­dir.

Hä­zir­ki za­man dün­ýä­sin­de bi­lim ösü­şiň bin­ýa­dy­ny düz­ýär we bäs­deş­li­giň çeş­me­si bo­lup çy­kyş ed­ýär. Tä­ze bi­lim­le­ri dö­ret­mä­ge, ola­ry gu­ra­ma­çy­lyk­ly do­lan­dyr­ma­ga, tä­ze teh­no­lo­gi­ýa­la­ry we önüm­le­ri ön­dür­mä­ge, ulan­ma­ga ukyp­ly ýurt­lar, se­bit­ler, eda­ra-kär­ha­na­lar öň­dä­ki orun­la­ry eýe­le­ýär­ler. Şo­nuň üçin bi­li­mi ös­dü­ri­ji­ler we gö­te­ri­ji­ler bo­lup ze­hin­li ýaş­lar çy­kyş ed­ýär­ler. Şeý­le hem ýo­ka­ry we or­ta bi­li­miň ara­bag­la­ny­şy­gy­ny ýo­la goý­mak, or­ta mek­de­biň okuw­çy­la­ry­nyň ýo­ka­ry hilli bi­lim al­mak, hö­wes­len­dir­mek, ola­ryň aý­ra­tyn ze­hin­li­le­ri­ni saý­lap al­mak, gel­jek­de kä­mil in­že­ner­le­ri we teh­no­log­la­ry ýe­tiş­dir­mek mak­sa­dy bi­len, Türk­me­nis­ta­nyň Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­tin­de «Oguz ha­nyň ze­hin­li ne­sil­le­ri» at­ly in­teg­rir­le­nen olim­pia­da­ny we In­no­wa­sion teh­no­lo­gi­ýa­sy tas­la­ma bäs­le­şi­gi­ni ge­çir­mek dä­be öw­rül­di. Bu olim­pia­da fi­zi­ka, hi­mi­ýa, bio­lo­gi­ýa, in­for­ma­ti­ka we iň­lis di­li ugur­la­ry bo­ýun­ça üç tap­gyr­da ge­çi­ril­ýär we ze­hin­li ýaş­lar ýü­ze çy­ka­ryl­ýar.

Uni­wer­si­te­ti­miz­de şeý­le çä­re­le­riň yzy­gi­der­li ge­çi­ril­me­gi da­şa­ry ýurt hü­när­men­le­rin­de hem uly gy­zyk­lan­ma dö­red­ýär. Şu ýyl­ky ge­çi­ri­len tas­la­ma bäs­le­şi­gi­ne da­şa­ry ýurt­ly myh­man­lar hem gat­naş­dy­lar we emin ag­za­sy hök­mün­de iş­le­re ba­ha ber­di­ler. Dün­ýä uni­wer­si­tet­le­ri­niň reý­tin­gi­ni ba­ha­lan­dyr­ýan «Ti­mes Hig­her Education» gu­ra­ma­sy «THE Awards Asia» bäs­le­şi­gi­ni ge­çir­di. Ze­hin­li ýaş­la­ry uni­wer­si­te­te oku­wa çek­mek üçin ge­çi­ril­ýän «Stu­dent Recruit­ment Cam­paign of the year» ug­ry bo­ýun­ça bäs­le­şik­de Türk­me­nis­ta­nyň Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­ti Azi­ýa uni­wer­si­tet­le­ri­niň ara­syn­da il­kin­ji se­kiz­li­ge düş­me­gi ba­şar­dy. Mu­nuň özi ze­hin­li ýaş­la­ry bi­li­me we yl­ma hö­wes­len­dir­mä­ge, yh­las­ly, er­jel ta­lyp­la­ryň jem­gy­ýe­ti­ni dö­ret­mä­ge do­ly müm­kin­çi­lik ber­ýär. Uni­wer­si­te­tiň saý­tyn­da ýe­ňi­ji­le­riň sa­na­wy, me­se­le­le­ri çöz­me­giň usul­la­ry yzy­gi­der­li ýer­leş­di­ril­ýär.

Türk­me­nis­ta­nyň Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­ti Türk­me­nis­ta­nyň Ylym­lar aka­de­mi­ýa­sy­nyň ga­ra­ma­gyn­da Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň baş­tu­tan­ly­gyn­da Ýa­po­ni­ýa­nyň ýol­baş­çy we­kil­le­ri­niň gat­naş­ma­gyn­da 2016-njy ýy­lyň 1-nji sent­ýab­ryn­da açy­lyp ulan­ma­ga be­ril­di. Uni­wer­si­tet­de dil öw­re­niş bö­lü­mi we 30 sa­ny hü­när boýunça 5 sa­ny fa­kul­tet he­re­ket ed­ýär. Gys­ga wag­tyň için­de uni­wer­si­tet di­ňe ýur­du­myz­da däl, eý­sem, se­bit we hal­ka­ra de­re­je­sin­de köp ugur­lar bo­ýun­ça tej­ri­be ga­zan­ma­gy, dür­li de­re­je­li çä­re­le­ri üs­tün­lik­li gu­ra­ma­gy we ge­çir­me­gi, dür­li bäs­le­şik­ler­de we ser­gi­ler­de uly üs­tün­lik­le­ri ga­zan­ma­gy ba­şar­dy. Uni­wer­si­tetde okuw­lar iň­lis we ýa­pon dil­le­rin­de tö­leg­li esas­da al­nyp ba­ryl­ýar.

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­miziň ýur­du­myz­da yl­myň, önüm­çi­li­giň we se­na­ga­tyň ile­ri tu­tul­ýan ugur­la­ry­ny ös­dür­mek, in­no­wa­sion teh­no­lo­gi­ýa­la­ry dö­ret­mä­ge ýaş­la­ry iş­jeň çek­mek ha­kyn­da bir­nä­çe anyk tab­şy­ryk­la­ry ber­me­gi gel­jek­de bu ugur­lar­da al­nyp ba­ryl­jak iş­le­riň öňe iler­le­me­gi­ne amat­ly şert­le­ri dö­re­der.

Türk­men yl­my­nyň tä­ze gal­ky­nyş­la­ry­nyň ny­şa­ny bo­lan «Oguz han» yl­my-teh­no­lo­gi­ýa­lar mer­ke­zi­niň dö­re­dil­me­gi ýur­du­myz­da al­nyp ba­ryl­ýan yl­my-bar­lag­la­ryň dep­gi­ni­ni mun­dan beý­läk-de ýo­kar­lan­dy­rar. Ol yl­myň, önüm­çi­lik ba­bat­da işe­wür­li­giň hem-de tä­jir­çi­li­giň tä­ze in­no­wa­sion usul­la­ry­ny iş­läp taý­ýar­la­ma­ga, ös­dür­mä­ge, in­no­wa­si­ýa ul­ga­my­nyň ne­ti­je­li iş­le­me­gi üçin hä­zir­ki za­man tas­la­ma­la­ry­ny taý­ýar­la­ma­ga, ki­bers­port in­že­ner­çi­lik we teh­no­lo­gik bi­lim­ler we ylym­lar bo­ýun­ça okuw-usu­ly, yl­my-bar­lag, ana­li­tik mas­la­hat be­riş ba­bat­da iş­le­ri alyp bar­ma­ga müm­kin­çi­lik be­rer.

Ýur­du­my­zyň yk­dy­sa­dy bäh­bit­le­rin­den ugur alyp, da­şa­ry ýurt­lar­dan ge­ti­ril­ýän ha­ryt­la­ryň, hyz­mat­la­ryň or­nu­ny tut­ýan ýo­ka­ry teh­no­lo­gi­ýa­ly in­no­wa­sion önüm­le­ri, şol san­da komp­ýu­ter, mo­bil prog­ram­ma­la­ry­ny, komp­ýu­ter oýun­la­ry­ny, okuw-usu­ly ani­ma­si­ýa­la­ry, gol­lan­ma­la­ry, elekt­ron ki­tap­lar­dyr söz­lük­le­ri ön­dür­mä­ge ukyp­ly tä­ze teh­no­lo­gi­ýa­la­ry, bi­lim­le­ri dö­ret­mek, hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­mek mer­ke­ziň esa­sy mak­sat­la­ry­nyň bi­ri ha­sap­lan­ýar. Yl­my-teh­no­lo­gi­ýa­lar mer­ke­zin­de dö­re­dil­jek dür­li ugur­la­ra de­giş­li in­no­wa­sion teh­no­lo­gi­ýa­la­ry yk­dy­sa­dy­ýe­tiň pu­dak­la­ry­na, se­na­ga­ta or­naş­dyr­mak, ýo­ka­ry teh­no­lo­gi­ýa­lar ba­bat­da yk­dy­sa­dy­ýe­tiň döw­let we hu­su­sy bö­lek­le­ri­niň ara­syn­da­ky hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­mek göz öňün­de tu­tul­ýar. Şeý­le-de mer­kez­de ýur­du­my­zyň se­na­gat kär­ha­na­la­ryn­da dö­re­dil­ýän na­no, bio, mag­lu­mat ul­gam­la­ry, san­ly yk­dy­sa­dy­ýet, ki­ber­howp­suz­lyk, «akyl­ly» we san­ly teh­no­lo­gi­ýa­lar ba­bat­da yl­my ta­lap ed­ýän me­se­le­ler do­ly öw­re­ni­lip, ola­ryň çöz­gü­di­ni tap­mak, önüm­çi­li­ge or­naş­dyr­mak üçin tek­lip­le­ri taý­ýar­la­mak bo­ýun­ça iş­ler al­nyp ba­ryl­ýar.

«Oguz han» yl­my-teh­no­lo­gi­ýa­lar mer­ke­zi­niň esa­sy we­zi­pe­le­ri ha­kyn­da aý­dy­lan­da, ýur­du­my­zyň äh­li ze­hin­li ýaş­la­ry­ny bi­lim, ylym, in­no­wa­si­ýa­lar we ýo­ka­ry teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň işe­wür­li­gi ul­gam­la­ry­na iş­jeň çek­mek, adam ma­ýa­sy­ny ös­dür­mek we re­je­li peý­da­lan­mak iş­gär­le­ri amat­ly do­lan­dyr­mak, mil­li we da­şa­ry ýurt­la­ryň ýaş, ze­hin­li hü­när­men­le­ri­ni ýo­ka­ry teh­no­lo­gi­ýa­lar ul­ga­my­na işe çek­mek, ýur­du­my­zyň bi­lim, ylym kuw­wa­ty­ny bir bi­te­wi ul­ga­ma jem­le­mek, müm­kin­çi­lik­le­ri­ni art­dyr­mak, bi­lim­le­riň yk­dy­sa­dy­ýe­ti­ni ke­ma­la ge­tir­mek, dün­ýä­niň in­no­wa­si­ýa­lar gi­ňiş­li­gin­de bäs­deş­li­ge ukyp­ly­ly­gy­ny ýo­kar­lan­dyr­mak ile­ri tu­tul­ýar. Gel­jek­de ýur­du­myz­da tä­ze bi­lim­le­re, yl­my-bar­lag­la­ra, na­no, bio, san­ly we «akyl­ly», eme­li aň, neý­ron tor­lar, ki­ber­howp­suz­lyk, komp­ýu­ter ling­wis­ti­ka­sy, ýo­ka­ry teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň işe­wür­li­gi, tä­jir­çi­li­gi ýaý­baň­lan­dy­ry­lar. Mer­ke­ziň in­no­wa­sion ekoul­ga­my­ny ös­dür­mek mak­sa­dy bi­len dür­li ser­gi­ler, fo­rum­lar, bäs­le­şik­ler, «te­ge­lek stol­lar», du­şu­şyk­lar, olim­pia­da­lar we beý­le­ki çä­re­ler gu­ral­ýar. Ýo­ka­ry teh­no­lo­gi­ýa­lar bi­len iş­leş­ýän ýaş­la­ry yk­dy­sa­dy­ýet, me­nej­ment, mar­ke­ting ugur­la­ry bo­ýun­ça okat­mak we taý­ýar­la­mak, ola­ryň hü­när, hu­kuk, yk­dy­sa­dy we do­lan­dy­ryş ukyp­la­ry­ny kä­mil­leş­dir­mek bo­ýun­ça işler al­nyp ba­ryl­ýar.

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň gol­daw­la­ry ne­ti­je­sin­de ýo­ka­ry okuw mek­de­bi­mi­ziň da­şa­ry ýurt­la­ryň ab­raý­ly uni­wer­si­tet­le­ri, kom­pa­ni­ýa­la­ry, yl­my gu­ra­ma­la­ry we mer­kez­le­ri bi­len hyz­mat­daş­ly­gy yzy­gi­der­li ös­dü­ril­ýär. Hal­ka­ra yl­my-ama­ly mas­la­hat­lar, bäs­le­şik­ler, çä­re­ler ge­çi­ril­ýär we pro­fes­sor-mu­gal­lym­la­ry­myz da­şa­ry ýurt­la­rda iş sa­par­la­ryn­da bo­lup, hü­när­le­ri­ni kä­mil­leş­dir­ýär­ler.

Ýe­ri ge­len­de bel­le­sek, Türkmenistanyň Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­ti in­že­ner­çi­lik bi­li­mi­ni stan­dart­laş­dyr­mak mak­sa­dy bi­len, CDIO (Oý­lap tap­mak. Di­zaýn et­mek. Or­naş­dyr­mak. Do­lan­dyr­mak) at­ly bü­tin­dün­ýä baş­lan­gy­jy­na go­şul­dy. Bu baş­lan­gyç dün­ýä­niň 40 ýur­dun­dan 200 tö­we­re­gi uni­wer­si­te­ti bir ýe­re jem­le­ýär. Uni­wer­si­te­ti­miz Mer­ke­zi Azi­ýa bo­ýun­ça şeý­le kon­sep­si­ýa­ny ka­bul eden il­kin­ji ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň bi­ri­dir. Bu bü­tin­dün­ýä baş­lan­gy­jy­nyň esa­sy mak­sa­dyn­da dün­ýä­niň çar kün­je­gin­de in­že­ner­le­riň, teh­no­log­la­ryň ylym­la­ry, bi­lim­le­ri, pi­kir­len­mek ba­şar­nyk­la­ry­dyr ukyp­la­ry, jo­gap­kär­çi­lik­le­ri hem-de te­le­ke­çi­lik hil­le­ri üçin umu­my stan­dart­lar göz öňün­de tu­tul­ýar.

Türkmenistanyň Oguz han adyndaky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­ti­ 2023-nji ýyl­da uni­wer­si­tet­le­riň Dur­nuk­ly ösüş mak­sat­la­ry­na ýet­mek­dä­ki go­şant­la­ry­na esas­lan­ýan «Ti­mes Hig­her Education Im­pact» sa­na­wyn­da orun al­dy. Bi­lim oja­gy­myz «Bi­li­miň hi­li», «Ho­wa­nyň üýt­ge­me­si», «Dur­nuk­ly şä­her­ler», «Gen­der deň­li­gi», «Suw gur­şa­wy», «Gu­ry gur­şaw» ugur­la­ry bo­ýun­ça öň­dä­ki orun­la­ry eýe­le­me­gi ba­şar­dy. Şeý­le-de uni­wer­si­te­ti­miz «UI Green­Met­ric World Univer­si­ty Ran­king» sa­na­wy­na gat­naş­dy we bu sa­naw­da dün­ýä­niň öň­de­ba­ry­jy ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň ara­syn­da öň­dä­ki or­na my­na­syp bol­dy.

Ta­lyp­la­ry­myz Türk­me­nis­ta­nyň Ylym­lar aka­de­mi­ýa­sy, Bi­lim mi­nistr­li­gi we Mag­tym­gu­ly adyn­da­ky Ýaş­lar gu­ra­ma­sy­nyň Mer­ke­zi ge­ňe­şi ta­ra­pyn­dan ýaş­la­ryň ara­syn­da ge­çi­ril­ýän yl­my iş­ler bo­ýun­ça «Ýo­ka­ry teh­no­lo­gi­ýa­lar we in­no­wa­sion iş­läp taý­ýar­la­ma­lar» at­ly we «Cli­mat science Olym­piad se­mi-fi­nal» ýa­ly hal­ka­ra bäs­le­şik­le­re yzy­gi­der­li gat­na­şyp, ýe­ňi­ji bol­ýar­lar. Uni­wer­si­te­ti­miz­de ýaş­la­ryň ara­syn­da Ylym­lar gü­nü­ne ba­gyş­la­nyp in­no­wa­sion teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň bäs­le­şi­gi gu­ral­ýar.

Uni­wer­si­te­tiň çä­gin­de he­re­ket ed­ýän umu­my we ama­ly bio­lo­gi­ýa ins­ti­tu­ty­nyň esa­sy mak­sa­dy ýur­du­myz­da yl­myň umu­my bio­lo­gi­ýa, öý­jük bio­lo­gi­ýa­sy, mo­le­kul­ýar bio­lo­gi­ýa, ge­ne­ti­ka, bio­teh­no­lo­gi­ýa, bioin­že­ne­ri­ýa, bioin­for­ma­ti­ka, eko­lo­gi­ýa ugur­la­ry­ny ös­dür­mek, te­bi­gy baý­lyk­lar bo­lan ösüm­lik­ler, haý­wa­nat we mik­roor­ga­nizm­ler dün­ýä­si­ni öw­ren­mek, ola­ryň bio­hi­mi­ki, fi­zi­ki-hi­mi­ki, der­man­lyk hä­si­ýet­le­ri­ni anyk­la­mak, ösüm­lik hem haý­wa­nat dün­ýä­si­ni go­ra­mak we re­je­li peý­da­lan­mak, oba ho­ja­lyk ekin­le­ri­niň we mal­la­ry­nyň seç­gi-to­hum­çy­lyk iş­le­ri­ni ta­la­ba­la­ýyk alyp bar­mak, tä­ze gör­nüş­le­ri­ni dö­ret­mek bo­ýun­ça düýp­li hem-de ama­ly-yl­my bar­lag­la­ry ge­çir­mek­dir.

Uni­wer­si­tet­de hä­zir­ki wagt­da al­nyp ba­ryl­ýan yl­my-bar­lag iş­ler:

1. «Kö­pet­da­gyň ösüm­lik se­riş­de­le­ri­ni inno­wa­sion teh­no­lo­gi­ýa­lar ar­ka­ly kö­pelt­mek we ola­ry mil­li yk­dy­sa­dy­ýe­ti­mi­ziň pu­dak­la­ry­na or­naş­dyr­ma­gyň yl­my esas­la­ry­ny iş­läp düz­mek».

2. «Sünt-Ha­sar­dag döw­let te­bi­gy go­rag­ha­na­sy­nyň der­man­lyk flo­ra­sy we onuň yl­my sel­jer­me­si».

3. «Türk­me­nis­ta­nyň mil­li ger­ba­riý gaz­na­sy üçin Mer­ke­zi Kö­pet­da­gyň bio­dür­lü­li­li­gi­ni sel­je­rip, tä­ze nus­ga­la­ry­ny top­la­mak».

THE (Ti­mes Hig­her Education) gu­ra­ma­sy Be­ýik Bri­ta­ni­ýa­da­ky ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­ne ba­ha ber­mek mak­sa­dy bi­len 1971-nji ýyl­da Be­ýik Bri­ta­ni­ýa­nyň «The Ti­mes» žur­na­ly ta­ra­pyn­dan dö­re­dil­di. Wag­tyň geç­me­gi bi­len bu gu­ra­ma yl­my-sel­je­riş mer­ke­zi­ne we dün­ýä­niň ýo­ka­ry bi­lim ul­ga­my­na ba­ha ber­ýän iň uly öz­baş­dak gu­ra­ma­sy­na öw­rül­di. Ol dün­ýä­niň ýüz­ler­çe ýurt­la­ryn­da ýer­leş­ýän müň­ler­çe ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň iş­le­ri­ni sel­je­rip, ola­ryň bi­lim, yl­my-bar­lag, in­no­wa­si­ýa, hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy we jem­gy­ýe­te ýe­tir­ýän oňyn tä­si­ri­ni dür­li gör­ke­zi­ji­ler ar­ka­ly ba­ha­lan­dyr­ýar.

THE Azi­ýa baý­ra­gy — THE gu­ra­ma­sy ta­ra­pyn­dan gu­ral­ýan Azi­ýa yk­ly­myn­da ýer­leş­ýän ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň üs­tün­lik­le­ri­ni gör­kez­ýän ab­raý­ly hal­ka­ra baý­rak. Bu baý­rak di­ňe ab­raý­ly ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň sa­na­wy bol­man, eý­sem, ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň ha­ky­ky üs­tün­lik­le­ri­ni, tä­ze çeş­me­le­ri­ni we jem­gy­ýe­te ýe­tir­ýän oňyn tä­si­ri­ni ýü­ze çy­kar­ýar. Onuň esa­sy mak­sa­dy Azi­ýa ýurt­la­ry­nyň ýo­ka­ry bi­lim ul­ga­myn­da alyp bar­ýan öň­de­ba­ry­jy tej­ri­be­le­ri­ni dün­ýä de­re­je­sin­de ta­nat­mak­dyr.

Şol ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri ta­ra­pyn­dan «THE Azi­ýa baý­ra­gy 2026» bäs­le­şi­gi­ne 10 sa­ny ugur bo­ýun­ça 500-den gow­rak iş gat­na­şyp, ne­ti­je­li iş alyp ba­ran di­ňe iň go­wy 8 sa­ny uni­wer­si­tet «gys­ga sa­na­wa» gir­me­gi ba­şar­dy.

Türk­me­nis­ta­nyň Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­ti Azi­ýa­nyň iň ab­raý­ly hal­ka­ra baý­rak­la­ry­nyň bi­ri bo­lan «THE Azi­ýa baý­ra­gy 2026» bäs­le­şi­gi­niň gys­ga sa­na­wy­na, ýag­ny iň go­wy uni­wer­si­tet­le­riň se­kiz­li­gi­ne «Ýy­lyň STEM yl­my tas­la­ma­sy» ug­ry bo­ýun­ça saý­lan­dy.

Bu sa­naw­da, ýur­du­myz bi­len bir ha­tar­da, Ýa­po­ni­ýa, Sin­ga­pur, Ko­re­ýa Res­pub­li­ka­sy, Taý­land, Ma­laý­zi­ýa, Tür­ki­ýe, Hin­dis­tan we Gon­kong ýa­ly yl­my-teh­no­lo­gik taý­dan ösen döw­let­le­riň iň go­wy ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri bar.

Ýur­du­myz­da ýaş­la­ryň ylym­ly-bi­lim­li, giň dün­ýä­ga­ra­ýyş­ly, da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni bil­ýän kä­mil hü­när­men­ler bo­lup ýe­tiş­mek­le­ri üçin äh­li müm­kin­çi­lik­ler dö­re­di­len­dir. Hä­zir­ki döw­rü­miz iň tä­ze teh­no­lo­gi­ýa­lar­dan baş çy­kar­ýan, döw­rüň ga­za­nan­la­ry bi­len aýak­daş git­mä­ge ukyp­ly hü­när­men­le­ri ta­lap ed­ýär. Teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň asy­ry ha­sap­la­nyl­ýan hä­zir­ki döw­rüň hü­när­me­ni­ne iş­le­ri üs­tün­lik­li gu­ra­mak­da gün­sa­ýyn san­ly­laş­dy­ryl­ýan yk­dy­sa­dy­ýe­ti­miz­den baş çy­kar­mak, da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni bil­mek mö­hüm­dir.

Bu gün­ki gün­de türk­men ýaş­la­ry­na be­ril­ýän ylym-bi­li­miň hi­li­ni hem maz­mu­ny­ny döw­rüň ta­lap­la­ry­na gö­rä has-da kä­mil­leş­dir­mek­li­ge hem-de bi­li­miň çuň­laş­dy­ry­lyp öw­re­dil­me­gi­ne örän uly üns be­ril­ýär.

Şo­nuň üçin bu ugur­da ýaş­la­ra bi­lim ber­mek we hü­när öw­ret­mek bo­ýun­ça ýö­ri­te döw­let sy­ýa­sa­ty al­nyp ba­ryl­ýar. Şol sy­ýa­sat­dan ugur alyp, 2022-nji ýy­lyň sent­ýab­ryn­da Türkmenistanyň Türkmenistanyň Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­ti­niň ga­ra­ma­gyn­da «Goş­ma­ça we üz­nük­siz bi­lim» okuw mer­ke­zi öz işi­ne baş­la­dy.

«Goş­ma­ça we üz­nük­siz bi­lim» okuw mer­ke­zinde şu aşak­da­ky ugur­lar bo­ýun­ça diň­leý­ji­le­re bi­lim be­ril­ýär: mu­gal­lym­çy­lyk işi we pe­da­go­gik teh­no­lo­gi­ýa; san­ly yk­dy­sa­dy­ýet; ma­te­ma­ti­ka; fi­zi­ka; bio­lo­gi­ýa; hi­mi­ýa; iň­lis di­li; ýa­pon di­li; komp­ýu­ter so­wat­ly­ly­gy; prog­ram­mir­le­mek; ro­bot teh­ni­ka­sy; komp­ýu­ter­de in­že­ner­çi­lik gra­fi­ka­sy we ani­ma­si­ýa­sy; ki­ber­howp­suz­lyk.

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň, Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň baş­lan­gyç­la­ry bi­len, ýur­du­myz­da ki­bers­por­ty ös­dür­mek mak­sa­dy bi­len Türk­me­nis­ta­nyň Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­ti­n­de ýur­du­myz­da il­kin­ji we ýe­ke-täk Ki­bers­port mer­ke­zi dö­re­dil­di. Ösüp gel­ýän ýaş ne­sil­le­riň di­ňe bir bi­li­mi­ni ös­dür­mek bi­len çäk­len­män, ola­ryň berk be­den­li, sag­dyn dün­ýä­ga­ra­ýyş­ly bol­ma­gy ug­run­da döw­le­ti­miz­de bi­möç­ber iş­le­riň dur­mu­şa ge­çi­ril­me­gi hem diý­seň gu­wan­dy­ry­jy ýag­daý­dyr. Ýur­du­myz­da spor­tuň di­ňe bir fi­zi­ki gör­nüş­le­ri däl, eý­sem, san­ly gör­nüş­le­ri­ne hem uly üns be­ril­ýär. Ki­bers­port (elekt­ron sport) — bu wi­deo o­ýun­la­ryň esa­syn­da gu­ral­ýan pro­fes­sio­nal ýa­ryş­la­ryň gör­nü­şi­dir. Ol ada­ty sport ýa­ly çalt dep­gin­ler bi­len ös­ýän we dün­ýä­de mil­lion­lar­ça muş­da­gy bo­lan aý­ra­tyn bir ul­ga­ma öw­rül­di.

Uni­wer­si­te­tiň «Oguz han» yl­my-teh­no­lo­gi­ýa­lar mer­ke­zi­niň ki­bers­port bö­lü­mi Türk­me­nis­tan­da ki­bers­por­tuň äh­li gör­nüş­le­ri­ni ös­dür­mek, ze­hin­li ki­ber­tür­gen­le­riň ýaş nes­li­ni ke­ma­la ge­tir­mek we bir ýe­re jem­le­mek, ki­bers­por­tuň dür­li gör­nüş­le­ri bo­ýun­ça hal­ka­ra ýa­ryş­la­ra taý­ýar­la­mak, ki­bers­port bo­ýun­ça tä­lim­çi­le­ri we tür­gen­le­ri taý­ýar­la­mak, ki­bers­por­ty yl­my esas­da ös­dür­mek, ki­bers­port bo­ýun­ça ýö­ri­te tö­leg­li okuw­la­ry alyp bar­mak, ki­bers­por­tuň gör­nüş­le­ri­ne we ki­ber­tür­gen­le­riň ýaş aý­ra­tyn­lyk­la­ry­na la­ýyk­lyk­da tä­lim­çi­lik iş­le­ri­ni alyp bar­mak, ýaş­la­ryň ara­syn­da ki­bers­por­ty ýaý­baň­lan­dyr­mak we ma­ha­bat­lan­dyr­mak, oýun­la­ryň se­na­ga­ty­ny ös­dür­mek, tä­ze oýun­la­ry dö­ret­mek we sat­mak, yl­myň, önüm­çi­li­giň, se­na­ga­tyň we işe­wür­li­giň ile­ri tu­tul­ýan ugur­la­ry­ny san­ly yk­dy­sa­dy­ýe­tiň kö­me­gi bi­len ös­dür­mek mak­sa­dy bi­len dö­re­dil­di.

Bu­la­ryň äh­li­si Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­myz we Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň bi­lim we ylym ul­ga­my­nyň öňün­de goý­ýan wa­jyp me­se­le­le­ri­ni oňyn çöz­mä­ge, pa­jar­lap ös­ýän, öz­ger­ýän Türk­me­nis­ta­nyň yk­dy­sa­dy­ýe­ti­niň, se­na­ga­ty­nyň äh­li pu­dak­la­ry üçin döw­re­bap bi­lim­ler­den, teh­no­lo­gi­ýa­lar­dan baş çy­ka­ryp bil­ýän ýaş hü­när­men­le­ri ça­ga­lyk­dan taý­ýar­la­ma­ga müm­kin­çi­lik ber­ýär. Öň­de goý­lan me­se­le­le­ri döw­re­bap usul­lar ar­ka­ly çöz­mek­de Türk­me­nis­ta­nyň Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­ti­niň tej­ri­be­si­niň, äh­li ze­rur şert­le­ri­niň we müm­kin­çi­lik­le­ri­niň bar­dy­gy­ny aý­ra­tyn bel­läp geç­mek bo­lar. Şeý­le giň möç­ber­li iş­ler Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň, Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň ta­gal­la­la­ry ne­ti­je­sin­de ama­la aşy­ryl­ýar.

Mäh­ri­ban Wa­ta­ny­my­zyň gel­jek­ki ösüş­le­ri­niň ke­pi­li bo­lan bi­lim we ylym ul­ga­my­ny ös­dür­mek­de alyp bar­ýan iş­le­ri we dö­red­ýän giň müm­kin­çi­lik­le­ri üçin Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­za we Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­za tüýs ýü­rek­den buý­san­jy­my­zy be­ýan ed­ýä­ris. Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň we Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň jan­la­ry sag, ömür­le­ri uzak, be­ýik iş­le­ri he­mi­şe ro­waç bol­sun!

Ho­ja­my­rat IŞAN­KU­LY­ÝEW,
Türk­me­nis­ta­nyň Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­ti­niň ylym bö­lü­mi­niň baş­ly­gy.
Logo Bilim ministrligi

Dil saýlaň